آلمان به دلیل کیفیت بالای سیستم آموزشی و تعهداتش برای دسترسی آسان به دانشگاههای معتبر برای همه در دنیا شناخته شده است. دانشگاه های آلمان برای تحصیل رایگان بسیاری از دانشجویان شرایطی را فراهم میکنند که نیروی کار متخصص برای این کشور تربیت کنند. اما کدامیک از دانشگاههای این کشور شهریه کمتری دارند و دانشجویان خارجی میتوانند با هزینه کمتری در آنها تحصیل کنند؟ با ما همراه باشید تا به شما پاسخ دهیم.
شرایط پذیرش دانشگاه های آلمان برای تحصیل رایگان
همه میتوانند در آلمان با هزینه کم و یا حتی به صورت رایگان تحصیل کنند. البته این در مورد دانشگاههای دولتی این کشور صادق است و دانشگاههای خصوصی بابت ارائه رشتههای تحصیلی، شهریه بالایی را دریافت میکنند. فرقی نمیکند که اهل کشورهای اروپایی یا غیراروپایی باشید، در هر صورت اگر شرایط تحصیل در دانشگاههای دولتی آلمان را داشته باشید، این اجازه به شما داده میشود تا با هزینه کم در این دانشگاهها تحصیل کنید.
در این کشور تقریبا 300 دانشگاه دولتی وجود دارد که بیش از 1000 رشته تحصیلی را ارائه میدهند.
برخی از بزرگترین دانشگاه های آلمان برای تحصیل رایگان و با شهریه کم عبارتند از:
دانشگاه کلن
- دانشگاه لودویگ ماکسیمیلیانس مونیخ (LMU)
- دانشگاه گوته فرانکفورت
- دانشگاه RWTH آخن
- دانشگاه مونستر
- دانشگاه روهر بوخوم
- دانشگاه دویسبورگ-اسن
- دانشگاه هامبورگ
- FAU ارلانگن-نورنبرگ
- دانشگاه فنی مونیخ (TUM)
- دانشگاه وورزبورگ

دلیل تحصیل رایگان در آلمان
تحصیل در دانشگاههای اروپا تقریبا گران است و همه دانشگاهها در سراسر اروپا شهریه دریافت میکنند. آلمان از جمله کشورهایی است که شرایط آسانتری را برای تحصیل ارزان خارجیها فراهم کرده است. فرقی نمیکند که از کشورهای آسیایی یا آفریقایی باشید، در هر صورت این دانشگاهها شما را میپذیرند و با هزینه کم میتوانید در آنجا تحصیل کنید.
دولت آلمان به آموزش به عنوان یک سیاست تجاری نگاه نمیکند و اعتقاد دارد همه باید به آموزش عالی برای رشد اقتصادی دسترسی رایگان و ارزان داشته باشند. در گذشته، قانونی وجود داشت که به دانشگاههای دولتی آلمان اجازه میداد هزینههای تحصیلی ناچیزی (1000 یورو در سال) را از دانشجویان دریافت کنند.
در سال 2014 اعتراضات عمومی به این قانون باعث شد که دریافت شهریه ممنوع شود. البته هنوز هم استثنائاتی وجود دارد و برخی از دانشگاههای دولتی آلمان همچنان شهریه دریافت میکنند.
همچنین در سالهای اخیر شرایط پذیرش دانشگاه های آلمان برای خارجیها آسانتر شده است. به طوری که افراد باهوش، بااستعداد و پرتلاش میتوانند از سراسر دنیا درخواست خود را برای پذیرش در دانشگاههای این کشور ارسال کنند. در حال ایدهال بعد از فارغالتحصیلی میتوانند استخدام شوند و ویزای کار بگیرند و برای همیشه شهروند آلمان بمانند.
امید دولت آلمان برای نگهداشتن و جذب نیروی کار متخصص از بین دانشجویان خارجی باعث میشود تا میزان شهریهای دانشگاهها بسیار ناچیز و گاهی هم بدون شهریه باشد.

کیفیت آموزش و شرایط تحصیل رایگان در آلمان
شاید تصور کنید از آنجا که این دانشگاهها هیچ پولی دریافت نمیکنند، پس ممکن است کیفیت آموزش خوبی نداشته باشند. در حالی بسیاری از این دانشگاهها به طور مرتب در بین 100 دانشگاه برتر در رتبهبندیهای بینالمللی قرار میگیرند. صرف نظر از ربتهبندی دانشگاه، کیفیت تدریس در این مراکز آموزشی بالاست. دولت آلمان استاندارهای بسیار سختگیرانهای برای اعتبار بخشیدن به دانشگاههای خود دارد.
ضمن اینکه مدرک تحصیلی از یک دانشگاه آلمانی در سراسر جهان قابل احترام و شما در هر کشوری که بروید، فرصتهای شغلی زیادی در مقابلتان قرار میگیرد.
پرداخت هزینه برای تحصیل در دانشگاههای آلمان
اگرچه بسیاری از دانشگاه های آلمان برای تحصیل رایگان هستند، اما استثنائاتی نیز وجود دارد که در صورت قبولی در این دانشگاهها باید شهریه پرداخت کنید.
فقط دانشگاههای دولتی رایگان هستند و اگر بخواهید در یکی از دانشگاههای خصوصی تحصیل کنید، باید شهریه بپردازید. البته دانشگاههای خصوصی برای رقابت با دانشگاههای دولتی دورهها، اات و مزیتهای زیادی نیز برای دانشجویان ارائه میدهند تا بتوانند دانشجویان بیشتری را جذب کنند. اگر واجد شرایط دریافت بورسیه تحصیلی باشید، نیازی به پرداخت هزینه نیست و میتوانید رایگان تحصیل کنید.
یکی از شرایط تحصیل رایگان در آلمان تمایز میان کارشناسی ارشد متوالی و غیرمتوالی است. اگر دوره تحصیلی کارشناسی ارشد از نوع متوالی باشد، میتوانید بلافاصله بعد از اتمام دوره لیسانس، وارد دوره فوق لیسانس شوید. اما در برنامه غیرمتوالی باید بعد از دریافت لیسانس، تجربه کاری کسب کنید. برنامههای تحصیلی غیرمتوالی حتی برای دانشگاههای دولتی نیز هزینه دارد. البته تعداد دورههای غیرمتوالی نسبت به متوالی کمتر است.
دانشگاههای غیررایگان در آلمان
دانشگاههای دولتی در ایالت بادن – وورتمبرگ از سال 2017 از دانشجویان غیراتحادیه اروپا (از جمله دانشجویان ایرانی)، شهریه دریافت میکنند. از جمله این دانشگاهها باید به اشتوتگارت، کارلسروهه، مانهایم، فرایبورگ، هایدلبرگ و برخی شهرهای دیگر اشاره کنیم.
هزینه تحصیل در هر ترم 1500 یورو تعیین شده که باز هم نسبت به هزینه تحصیل در سایر کشورهای اروپایی ارزانتر است. در برخی از ایالتهای فدرال برای دریافت «مدرک متوسطه» («Zweitstudium»)، شهریهای بین 500 تا 650 یورو در هر ترم دریافت میکنند.
اگر برای اولین بار در دوره لیسانس یا برنامه متوالی کارشناسی ارشد بعد از مدرک لیسانس شرکت کنید، از شما شهریه دریافت نمیشود.
بادن-وورتمبرگ، در جنوب غربی آلمان، در بین 16 ایالت فدرال آلمان است که از دانشجویان خارج از اتحادیه اروپا شهریه دریافت میکند.

هزینههای تحصیل در آلمان
برای تحصیل در دانشگاههای دولتی هیچ شهریهای از شما گرفته نمیشود، اما باید «هزینه ترم» («Semesterbeitrag») یا «هزینه اداری» را بپردازید که در حدود 300 یا 400 یورو برای کل ترم است. در کنار این هزینه، باید به هزینههای زندگی، اجاره محل اقامت (خوابگاه دانشجویی یا آپارتمان) را نیز در نظر داشته باشید.
میزان هزینه هر ماه زندگی در این کشور 850 یورو، هزینه اجاره و آب و برق 350 تا 500 یورو، هزینه غذا و نوشیدنی 200 تا 250 یورو، هزینه بیمه درمانی 100 یورو، هزینه تلفن و اینترنت 30 یورو و هزینه اوقات فراغت و سرگرمی ها 50 تا 100 یورو است.
لیست بهترین دانشگاههای دولتی آلمان
تعدادی از دانشگاههای دولتی آلمان که برای تحصیل رایگان مناسب هستند، عبارتند از:
- آدرس سایت دانشگاه بن: https://www.uni-bonn.de/
آدرس وب سایت دانشگاه هامبورگ: https://www.uni-hamburg.de/en.html
- آدرس وب سایت دانشگاه فنی مونیخ: https://www.tum.de/en/
- دانشگاه هومبولت برلین : وب سایت برلین: https://www.hu-berlin.de/en
- آدرس وب سایت دانشگاه فرایبورگ: https://www.uni-freiburg.de/en/
شما میتوانید از طریق پورتال درخواست آنلاین دانشگاه درخواست خود را ارائه دهید. آخرین مهلت درخواست برای اکثر برنامه ها 15 جولای برای ترم زمستان و 15 ژانویه برای ترم تابستان است.
شرایط پذیرش دانشگاه های آلمان
برای اینکه بتوانید در دانشگاههای دولتی این کشور تحصیل کنید، داشتن شرایط زیر ضرورت دارد:
- داشتن مهارت زبان آلمانی: حداقل سطح مهارت زبان آلمانی شما برای قبولی در دانشگاه دولتی B2 است.
- داشتن مدرک تحصیلی با معدل بالا: اگر قصد دارید لیسانس خود را در آلمان ادامه دهید، داشتن مدرک دیپلم به همراه ریز نمرات ترجمه شده لازم است. ضمن اینکه باید نمرات بالایی نیز داشته باشید.
- داشتن توانایی مالی پرداخت هزینهها: تمکن مالی برای پرداخت هزینههای دانشگاه یکی دیگر از شرایط پذیر در دانشگاه های دولتی آلمان است.
بعد از قبولی باید برای دریافت ویزای تحصیلی آلمان اقدام کنید. برای دریافت ویزا باید از طریق سفارت آلمان در تهران اقدام کنید.

مزیت قبولی در دانشگاه های آلمان برای تحصیل رایگان
با قبولی شما در دانشگاههای دولتی این کشور از امتیازات زیر برخوردار میشوید:
- امکان انجام کار پاره وقت در آلمان
- امکان استخدام شدن در آلمان سایر کشورها به دلیل معتبر بودن مدرک تحصیلی
- امکان دریافت ویزای کار بعد از فارغالتحصیلی و استخدام شدن
- امکان دریافت ویزای اقامت دائم آلمان
- امکان به همراه بردن همسر و فرزندان بالای 18 سال
در آخر
هزینه تحصیل در دانشگاههای آلمان رایگان است و تنها 300 تا 400 یورو برای برخی از هزینه ترم از شما دریافت میشود. شهریه دانشگاههای خصوصی در این کشور به مقطع تحصیلی و رشته شما بستگی دارد. دانشگاه های آلمان برای تحصیل رایگان شرایط سختگیرانهتری نسبت به دانشگاههای خصوصی در نظر میگیرند. با این حال هزینه تحصیل در این موسسات آموزشی برای دانشجویان خارجی مناسب است.

سوالات متداول دانشگاه های آلمان برای تحصیل رایگان
دانشگاههای دولتی آلمان به استثنای دانشگاههای ایالت بادن – وورتمبرگ هیچ شهریهای از دانشجویان دریافت نمیکنند. اما باید هزینههای ترم در حدود 300 تا 400 یورو برای هر ترم را پرداخت کنید.
به طور کلی دولت آلمان شرایط تحصیل رایگان برای تمامی کشورهای خارج از اتحادیه اروپا (و از جمله ایران) را فراهم کرده است.
در دانشگاههای دولتی کیفیت آموزش در سطح بینالمللی است و برخی از این دانشگاه در لیست 100 دانشگاه برتر دنیا قرار میگیرند. دانشگاههای خصوصی نیز برای جذب دانشجویان شرایط و امکانات زیادی را ارائه میدهند.